जुवा–तास रहित दिपावली मनाऔं

नेपालीहरुको दोस्रो प्रमुख चाडको रुपमा मनाईदै आएको शुभ दिपावली (तिहार) सुरुभएको छ । पाँच दिन सम्म मनाईने यो पर्वमा जुवातास खेल्ने कुप्रथा भने नभएको हैन । संस्कृतिको संरक्षण गर्नु नेपालीहरुको पहिचान हो तर कानुनले बर्जित गरेको कार्यगर्दा पर्व खल्लो महसुस हुन सक्छ । नेपालमा दिपावली वा तिहार उज्यालो र उमंगको पर्व हो । यो पर्वले अन्धकारमाथि प्रकाश, दुःखमाथि खुशी, र असमानतामाथि समानताको सन्देश दिन्छ । दियो बाल्ने, घर–आँगन सफा गर्ने, परिवारजनसँग भेटघाट र आशीर्वाद साटासाट गर्ने संस्कार यस पर्वको आत्मा हो । तर पछिल्ला वर्षहरूमा यो आत्मालाई ओझेल पार्दै जुवा–तास, मदिरा सेवन र खर्चिलो प्रदर्शनले स्थान लिन थालेका छन् । जसले हाम्रो सांस्कृतिक पहिचान मात्र होइन, सामाजिक सद्भावमा पनि नकारात्मक असर पारिरहेको छ ।

दिपावलीको मूल सार खुशी बाँड्नु र परिवारबीच स्नेहको बन्धन बलियो बनाउनु हो । तर जुवा–तासको नाममा हुने दुराचारले धेरै परिवारमा कलह, आर्थिक संकट र मानसिक पीडा निम्त्याइरहेको छ । केही घण्टाको मनोरञ्जनको बहानामा कसैको महिनौँको आम्दानी सकिन्छ, सम्बन्ध बिग्रन्छ । यसरी संस्कारको पर्वले सङ्कटको रूप लिनु दुखद् पक्ष हो । कानूनले पनि जुवा–तासलाई अपराध मानेको छ । समाजका सचेत नागरिकले यसलाई परित्याग गरेर नै उदाहरण प्रस्तुत गर्न सक्नेछन् । यदि हामीले आफ्नै घर–आँगनबाट असामाजिक प्रवृत्तिको अन्त्यको शुरुवात गर्न सक्यौं भने दिपावली साँच्चिकै प्रकाशको पर्व बन्नेछ । जुवा होइन, गीत–संगीत, मिठा भेटघाट र सामूहिक सद्भावका साथ पर्व मनाउँदा वास्तविक खुशी अनुभव गर्न सकिन्छ ।

आज आवश्यक कुरा तिहारको मर्म बुझ्नु हो । यसले भाइबहिनीबीचको प्रेम, पशुपंक्षी र प्रकृतिप्रतिको श्रद्धा, र समाजमा आपसी सहकार्यको सन्देश दिन्छ । त्यसैले, जुवा–तासजस्ता विकृति होइन, संस्कार र सद्भावका माध्यमबाट दियोको उज्यालो झल्काऔं । आउनुहोस्, यस वर्षको दिपावलीलाई सकारात्मक सोच, पवित्र व्यवहार र जुवा–तास रहित ढंगबाट मनाऔं । हाम्रो उज्यालो यही हो — अनुशासन, सदाचार र प्रेमको उज्यालो । यस्तो महत्वपुर्ण पर्वमा जुवातासमा अलमलिंदै मदिरामा लठारिनुले संम्बन्ध तोडिन सक्छ । कानुनि कारवाहिमा पर्दा कठघरामा उभिनु पर्ने अवस्था निम्तन सक्छ । त्यसैले सव्य भव्य ढंगबाट पर्वलाई मनाउंदै नेपाल र नेपालीको पहिचानलाई कायम राख्दै कानुनले वर्जित गरेको कार्यमा कोही नलागौ । जुवातास रहित तिहार मनाऔं ।